Boekbespreking 'Aikido in America'

Aikido in America, edited by John Stone & Ron Meyer (Frog Ltd. 1995)

In de jaren vijftig beperkte de aikidogemeenschap in Amerika zich nog tot Hawaii. Tegenwoordig kan er in elke staat en in elke grote stad aikido worden beoefend. Dit is te danken aan hooggegradeerde Japanse aikidoka’s die in de loop der jaren de krijgskunst in Amerika hebben verbreid. Koichi Tohei, de oprichter van de Ki-society, was een van hen. Hij heeft het gezicht van aikido in de VS voor een groot deel bepaald. Hij heeft er niet alleen de Japanse krijgskunst geïntroduceerd, hij heeft ook enkele toegankelijke en invloedrijke boeken geschreven, waaronder ‘Aikido in daily life’.
De eerste Amerikaanse leraren waren echter zeker zo belangrijk als de Japanse. Zij deden wat de Japanners niet konden: zij maakten aikido tot een Amerikaanse kunst. Zij maakten aikido toegankelijk voor hun landgenoten zonder dat er afbreuk werd gedaan aan de beginselen.

In het boek ‘Aikido in America’, proberen de samenstellers een beeld te geven van de ontwikkeling van aikido in de Westkust van de Verenigde Staten aan de hand van interviews met 13 Amerikaanse aikidoleraren. Hiertoe behoren aikidoka’s die onder Osensei hebben getraind zoals Terry Dobson, en aikidoka’s die de kunst van landgenoten hebben geleerd zoals Richard Heckler. Het is een beperkte geschiedenis geworden omdat de samenstellers zich hebben moeten beperken tot die aikidoleraren die ze kenden of waarover ze gehoord en gelezen hadden.

Ondanks deze beperking is het een boeiend boek geworden. Ik heb de neiging moeten onderdrukken om het in een ruk uit te lezen, want de interviews (uitgewerkt als monologen) vragen om bezinning.

Uit het boek blijkt dat aikido ‘buiten de mat’ in Amerika erg belangrijk is, belangrijker dan bijvoorbeeld in Nederland. Veel Amerikanen zijn tijdens allerlei cursussen met aikidobeginselen in aanraking gekomen, zonder ooit van aikido gehoord te hebben bijvoorbeeld bij cursussen over lichaamswerk, conflictbeheersing, omgaan met agressie, filosofie et cetera. Uit de interviews blijkt ook dat de meeste leraren meer begaan zijn met de principes achter aikido, dan met de technieken op zich.
Hier en daar werkte het boek voor mij ook wat beklemmend. Wellicht omdat de geïnterviewden zo Amerikaans praktisch zijn ingesteld dat ze de principes losmaken van aikido, terwijl ikzelf in de eerste plaats met aikido ‘op de mat’ bezig ben. Ik ga ervan uit dat de principes in het dagelijks leven ook wel komen bovendrijven.
Desondanks, een echte aanrader.


Gelezen door Wim Heijnen, april 1997