Het concept ‘irimi’ wordt vaak vertaald met ‘stap opzij en ga naar voren’. Dit is echter een misvatting die waarschijnlijk de oorzaak is van vaak voorkomende technische gebreken in aikido.
‘Opzij stappen’, tenminste zoals ik het de meeste mensen zie uitvoeren, is een reactie op een aanval die men wil ontwijken. Daarna volgt de tegenaanval.
In Japan noemt men een tegenaanval dikwijls ‘go no sen’. Dit betekent echter meer dan alleen een reactie op het initiatief van een ander. In ‘go no sen’ neem je het initiatief over van de ander, waarna je hem bedwingt. Wanneer bijvoorbeeld iemand in een gesprek zijn stem verheft en je midden in zijn tirade je hand opsteekt en zegt: ‘Geen woord meer. Zwijg.’ En hij is stil.
Vergelijk het met een discussie waarin je een argument inbrengt: ‘Je toon staat me niet aan; je verhaal klopt niet.’ En de aangesprokene geeft een weerwoord, waarop ik weer antwoord enzovoort. Dit is een voorbeeld actie-reactie, dus niet van ’go no sen’. Go no sen is dominant – een slag, een leven.
Dit zien we ook terug in kenjutsu (zwaardvechten). Als de vijand een slag geeft met zijn zwaard, dan doe ik dat ook. Niet langs hetzelfde pad, maar op hetzelfde pad. Twee objecten kunnen niet dezelfde ruimte innemen. Ik, met mijn grotere bekwaamheid, snelheid enzovoort, neem die plaats in. De vijand is schijnbaar afgeleid, maar hij is niet weggeslagen. Hij wordt simpelweg niet toegestaan om die ruimte in te nemen. Vaak is hierbij geen sprake van tai sabaki (lichaamsbeweging, opzij gaan). Als daar al sprake van is dan is het gelijktijdig met de inkomende beweging – niet eerst het een, dan het ander. Tai sabaki is geen onderdeel van irimi. Het kan er wel een uitbreiding van zijn.
In aikido is irimi niet anders. Het gaat om het innemen van ruimte. Dit is overigens ook de essentie van atemi (stoten, slagen). Bij atemi gebruiken we het lichaam (in het bijzonder de ledematen) om de ruimte in te nemen zodat die niet meer aanwezig is voor de tegenstander. Soms stappen we opzij, soms over de lijn heen en soms wijken we helemaal niet uit...
Aikidotechnieken – waaraan we zoveel tijd besteden, en die vaak door mensen die aikido willen aanvullen met een beetje boxen en een beetje judo – zijn het gevolg, niet de essentie van aikido. Eigenlijk is het zo dat de techniek in onze handen valt, nadat het aikidodeel achter de rug is.

Fragmenten uit een artikel van Ellis Amdur

Vertaling: Wim Heijnen
Uit: Aikido Journal, 2 april 2005